Over schotland

Schotland

Aantal inwoners 5.062.011 (2013)

Hoofdstad Edinburgh

Schotland (Engels en Schots: Scotland; Schots-Gaelisch: Alba) is één van de vier landen van het Verenigd Koninkrijk. De andere drie landen zijn Engeland, Wales en Noord-Ierland. De landen zijn niet onafhankelijk. Het Verenigd Koninkrijk wordt als één land gezien. De hoofdstad van Schotland is Edinburgh, maar de grootste stad is Glasgow.

De Schotten leefden al in het gebied voordat Schotland überhaupt bestond. Schotland was lange tijd een zelfstandig koninkrijk. In 1603 werd de Schotse koning ook koning van Engeland. Pas in 1707 werden Engeland en Schotland verenigd in één land. Schotland heeft sinds 1999 weer een eigen regering en een eigen parlement. In 2014 stemde Schotland over onafhankelijkheid, maar dit werd afgewezen. Vanwege de Brexit gaat er stemmen op voor een nieuw referendum.

Schotland heeft een eigen identiteit en cultuur. Het gebied staat bekend om de kilt, de doedelzak, het gerecht haggis, whisky en het monster van Loch Ness. De naam Schotland komt van Scoti, de naam die de Romeinen gebruikten om de Gaelische bevolking aan te duiden. Vanaf de elfde eeuw werd Scotia gebruikt. In de late Middeleeuwen kreeg het de naam die het nu heeft, Schotland dus.

Prehistorie

Herhaalde ijstijden, die de gehele landmassa van het moderne Schotland bedekt, vernietigde alle sporen van menselijke bevolking die mogelijk bestonden voor het Mesolithicum. Er wordt verondersteld dat de eerste groep jagers-verzamelaars in Schotland is aangekomen zo'n 12 800 jaar geleden.

Groepen kolonisten begonnen met de eerste bouw van permanente (voor altijd of veel langere tijd) huizen zo'n 9 500 jaar geleden, de eerste dorpen ontstonden 6 000 jaar geleden. Het goed bewaard gebleven dorp Skara Brae dateert uit deze periode. Een gebrek aan bomen leidde tot bouwen met steen.

Romeinen

De Romeinen bezetten ook Schotland en zij zorgden ervoor dat het schrift in Schotland ontstond. Volgens de Romeinse geschiedschrijver Tacticus "wendden de Caledoniërs zich tot gewapend verzet op grote schaal".

In 83-84 n.Chr. versloeg de Algemene Gnaeus Julius Agricola de Caledoniërs bij de Slag van Bergen Graupius. Tacitus schreef dat, voor de slag, de Caledonische leider, Calgacus, een spetterende toespraak gaf waarin hij zijn volk het "laatste van de gratis" noemde en beschuldigde de Romeinen van "het maken van de wereld een woestijn en noemen het vrede" (vrij vertaald).Tussen 117 en 138 n.Chr. werd de muur van Hadrianus gebouwd. Dit was een muur tussen Schotland en Engeland en was bedoeld om de Schotten uit Engeland te houden. Later begonnen de Romeinen met het onderwerpen van de Schotten aan het christendom.

Picten

Het koninkrijk van de Picten (gevestigd in Fortriu in de 6e eeuw) was de staat die uiteindelijk bekend zou staan als "Alba" of "Schotland". De ontwikkeling van het land verliep volgens het historisch model als natuurlijke reactie op het Romeinse imperialisme. Schotland in de 8e eeuw was, volgens Bede, hetzelfde onder het bewind van Alexander I (1107–1124). Echter, in de tiende eeuw, werd het Pictische koninkrijk gedomineerd door wat we nu "Gallische cultuur" noemen.

Vanuit een basis van het grondgebied in het oosten van Schotland, ten noorden van de rivier de Forth en ten zuiden van de rivier de Oykel, kreeg het koninkrijk de controle over de landen die ten noorden en het zuiden lagen. In de 12e eeuw had de koningen van Alba naar hun grondgebied het Engels-sprekende land in het zuidoosten toegevoegd en bereikte de heerschappij een toppunt. Tegen het einde van de 13e eeuw had het koninkrijk ongeveer de moderne grenzen.

De Schotse koning Robert II

De oorzaak van deze veranderingen was David I en zijn zogenoemde "Davidian revolution". Het feodalisme en de eerste steden erkend voor de wet. De dood van Alexander III van Schotland in maart 1286, gevolg door de dood van zijn kleindochter Margaretha I van Schotland, brak de eeuwenoude lijn van Schotse troonopvolging. Eduard I van Engeland werd gevraagd om te bemiddelen tussen de mensen die aanspraak hadden op de troon. John Balliol werd op 17 november 1292 uitgeroepen tot koning. In 1294 vroeg Eduard John om hem te helpen in zijn oorlog tegen de Fransen, maar in de plaats daarvan sloot Schotland een verdrag op 23 oktober 1295. Er werd oorlog gevoerd en John werd afgezet. Edward nam zelf de leiding over.

De aard van de strijd veranderde toen Robert I van Schotland zijn rivaal John op 10 februari 1306 doodde. Minder dan zeven weken later werd hij gekroond tot nieuwe koning van Schotland. Robert streed 20 jaar voor de onafhankelijkheid van de Schotse koning te herstellen. Het leek erop dat ze gingen verliezen, beginnend met het door de Normandiërs ingenomen gedeelte van Schotland terug te veroveren. Dankzij de Slag om Bannoukburn in 1314 bleek dat de Schotten de controle over hun rijk terug hadden gewonnen. In 1315 werd Edward Bruce tot koning van Ierland gekroond na een mislukte invasie van Schotland gericht op het versterken van Schotland tegen Engeland. In 1320 verscheen 's werelds eerste gedocumeteerde verklaring van onafhankelijkheid, die de steun won van Paus Johannes XXII, die leidde tot de wettelijke erkening van de Schotse onafhankelijkheid.

Toch duurde de oorlog met Engeland tot tientallen jaren na Bruces dood. De Bruce-generatie was succesvol, maar David II had geen erfgenaam en zijn halve neef Robert II mocht op de troon. Hierdoor ontstond de Stewart-dynastie. Zij regeerden voor de rest van de Middeleeuwen over Schotland. Deze periode was een hoogtepunt van de Frans-Schotse alliantie. De Schotse Garde - la Garde Ecossaise - werd in 1418 opgericht door Karel VII van Frankrijk. Ze vochten met Jeanne d'Arc tegen Engeland tijdens de Honderdjarige Oorlog.

Koning Jacobus VII

In 1502 ondertekende Jacobus IV van Schotland het contract van Altijddurende Vrede met Hendrik VII van Engeland. Hij trouwde ook met Henry's dochter, Margaret Tudor. Een decennium later maakte Jacobus de noodlottige beslissing om Engeland binnen te vallen ter ondersteuning van Frankrijk.

In 1603 werd Jacobus VI van Schotland erfde het koninkrijk van Engeland en Ierland. Hij vertrok vanuit Edinburgh naar Londen. Met uitzondering van een korte periode bleef Schotland een aparte staat. De Glorious Revolution van 1688 tot 1689 wierp Jacobus omver ten voordele van Willem III en Maria II. Eind jaren 1690 was er ook nog eens een hongersnood. Tijdens deze periode verminderde het aantal inwoners van Schotland met 20%.

In 1698 probeerden de Schotten een kolonie te vestigen op de Landengte van Panama. Bijna elke Schotse landeigenaar die er het geld voor had zou geïnvesteerd hebben in de Darien-regeling. Hierdoor gingen de landeigenaren failliet (geen geld meer hebben). Het faillissement van deze edelen, samen met de dreiging van een Engelse invasie, hebben een leidende rol (dat ze de belangrijkste oorzaak waren) gespeeld voor een unie met Engeland.

Op 22 juli 1706 werd het Act of Union overeengekomen tussen de vertegenwoordigers van het Schotse en Engelse parlement. Het volgende jaar werden er twee verdragen doorgegeven door beide parlementen. Het officiële (echte, vastgelegde) bestaan van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië was op 1 mei 1707.

Achttiende en negentiende eeuw

Adam Smith, één van de belangrijkste denkers van de Schotse verlichting.

De handel bloeide open, vooral met het koloniale Amerika. Tot aan de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog in 1776 was Glasgow 's werelds de eerste 'poort' tot tabak. Het verschil tussen de rijkdom van de koopman-klassen van de Schotse Laaglanden en de oude clans van het Schotse Hoogland groeide, en versterkten eeuwen van verdeeldheid. De Schotse verlichting en de Industriële Revolutie maakten van Schotland een intellectuele, commerciële en industriële powerhuis - Voltaire zei hierover zelf het volgende: "We look to Scotland for all our ideas of civilisation." (We kijken naar Schotland voor al onze ideeën van de beschaving.).

In de 19e eeuw kochten veel Engelsen landgoederen in Schotland om te jagen. Ook organiseerde de Britse ondernemer Thomas Cook reizen naar Schotland. Er werden daarnaast ook spoorwegen aangelegd. Ook scheurde de Schotse kerk zich van de Anglicaanse Kerk.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog leefde het nationale gevoel van Schotland weer op. Veel mannen vochten voor het Britse leger in de oorlog. In de jaren 30 was er een massale werkloosheid in Schotland als gevolg van de wereldwijde economische crisis. De werkloosheid bleef tot na de Tweede Wereldoorlog erg hoog.

In 1999 werd het Schots parlement na 300 jaar weer opgericht. De Britse overheid droeg bepaalde taken over naar Schotland. Over de jaren heen zijn dit steeds meer taken geworden. In 2014 werd er een referendum gehouden voor een onafhankelijk Schotland. 55% van de Schotten was tegen de onafhankelijkheid. Eén van de belangrijkste redenen was dat veel Schotten vreesden dat ze niet meer bij de Europese Unie hoorden. In Schotland is men juist erg voor de EU en profiteert ook van subsidies. In 2016 werd echter bekend dat het Verenigd Koninkrijk uit de EU wilde stappen. Hierdoor gaan er stemmen op voor een nieuw referendum.

Loch Ness

Schotland heeft een oppervlakte van 78.772 km². Dat is iets groter dan de Benelux. Dat zijn gemiddeld 65 mensen per vierkante kilometer. Schotland kun je indelen in 3 geografische gebieden: in het noorden de (bergachtige) Schotse Hooglanden, de laaggelegen Central Belt ten zuiden van de Hooglanden (hier wonen ook de meeste mensen), en in het zuiden de heuvelachtige Southern uplands. Schotland heeft één landgrens, namelijk die met Engeland en is 96 kilometer lang. Ten westen van Schotland ligt de Atlantische Oceaan en in het oosten de Noordzee. De kustlijn van Schotland is wel 9911 kilometer lang en als je de eilanden zou meerekenen kom je op 16.490 km!

Gebergten

Het hoogste punt van Schotland (en ook van heel Groot-Brittannië) is Ben Nevis (1344 meter) in de Schotse Hooglanden. Verder heb je ook nog 284 munro's. Dat zijn Schotse bergen of heuvels die hoger zijn dan 915 meter. Je hebt de volgende gebergten in Schotland:

Eilanden

Schotland heeft ongeveer 790 eilanden. De meeste liggen voor de noord- of westkust. Er zijn 3 eilandengroepen: de Shetlandeilanden (ten noordoosten van het vasteland van Schotland), de Orkneyeilanden (ook ten noordoosten van Schotland) en de Hebriden (ten westen van Schotland). De Hebriden kun je onderverdelen in de Binnen- en Buiten-Hebriden. De Shetlandeilanden en de Orkneyeilanden worden samen ook wel de Noordelijke Eilanden genoemd. Lewis and Harris is met 2225 km² het grootste Schotse eiland.

Klimaat

Het klimaat in Schotland wordt beïnvloed door de bergen en de Atlantische Oceaan. In de winter is het in de lagere gebieden vrij zacht. In de hoogvlaktes, bergen en aan de noordelijke kust is het kouder. Daar ligt dan de gemiddelde temperatuur tussen de 3 en 5 °C. In de hoge bergen ligt dan maandenlang sneeuw. De zomers zijn erg koel, de gemiddelde temperatuur is juli ligt tussen de 13 en 15 °C. 's Middags komt de temperatuur wel tot de 20 graden. Het wordt zelden warmer dan 24 °C. Mei en juni hebben gemiddeld de meeste zonuren, 6 uur. De meeste regen valt in de westelijk gelegen bergen. Er valt gemiddeld 2500 mm regen per jaar. Juli tot en met november zijn de natste maanden. Schotland heeft veel last van wind. Heel soms worden er windkrachten gemeten die overeenkomen met een orkaan. Verder heb je veel mist in de Schotse Hooggebergten. Het kan in de winter dagenlang mistig en donker zijn met motregen. Dit zorgt ook voor de kenmerkende foto's van de Schotse Hooggebergten.